Interwencyjne leczenie bólu obejmuje m.in. procedury polegające na podaniu leku w bezpośrednie sąsiedztwo konkretnych struktur nerwowych. To metoda kierowana do osób, u których farmakoterapia doustna oraz inne formy leczenia zachowawczego nie przyniosły wystarczającej ulgi. Pozwala dotrzeć do źródła dolegliwości przy jednoczesnym podglądzie położenia igły na ekranie aparatu rentgenowskiego. Tego typu procedury wykonujemy w naszym Centrum Leczenia Bólu. Czym jest blokada nerwów obwodowych pod kontrolą RTG i kiedy się wykorzystuje tę metodę?
Procedura polega na podaniu leku w okolicę wybranych struktur nerwowych poza kanałem kręgowym. Efektem jest czasowe wyłączenie przewodnictwa bodźców bólowych w obrębie znieczulanego nerwu. Wykorzystanie znieczulenia miejscowego oraz obrazowania rentgenowskiego umożliwia precyzyjne zaplanowanie trajektorii igły. Pacjent zwykle odczuwa mniejszy dyskomfort niż przy zabiegach wykonywanych bez kontroli obrazowej. Celem terapeutycznym jest ograniczenie przekazywania impulsów bólowych z obszaru objętego procesem chorobowym.
Blokady nerwów obwodowych dotyczą struktur odpowiedzialnych za przewodzenie sygnałów czuciowych. Lekarz w związku z tym wprowadza cienką igłę w sąsiedztwo docelowego nerwu, obserwując jej położenie na ekranie aparatu rentgenowskiego.
Taki sposób kontroli pozwala ograniczyć ryzyko uszkodzenia okolicznych tkanek oraz uzyskać właściwą dystrybucję podanej substancji. Wstrzyknięcie dobranego leku może wywołać miejscowe znieczulenie wybranego nerwu i ograniczenie stanu zapalnego w jego otoczeniu. Efekt przeciwbólowy często pojawia się szybko, choć jego nasilenie oraz czas trwania bywają różne u poszczególnych pacjentów. Blokada może pełnić funkcję terapeutyczną lub diagnostyczną. W wariancie diagnostycznym pomaga zlokalizować źródło bólu i potwierdzić, że dolegliwości pochodzą z konkretnej struktury nerwowej.
Najczęstszym wskazaniem jest ból przewlekły, który nie reaguje na standardowe leczenie farmakologiczne. Procedurę stosuje się również w łagodzeniu silnego bólu pooperacyjnego, co może ułatwić powrót do codziennych aktywności w okresie rekonwalescencji. Częstą grupą wskazań są zespoły korzeniowe z bólem promieniującym do kończyn górnych lub dolnych. Blokady stosuje się także w neuralgii międzyżebrowej, bólu po torakotomii oraz w dolegliwościach związanych z półpaścem w obrębie tułowia.
W naszym Centrum Leczenia Bólu wykonujemy zabiegi w przebiegu różnorodnych zespołów bólowych układu ruchu, takich jak:
- uciążliwe dolegliwości w obrębie szyi,
- bóle w okolicy obręczy barkowej,
- zespół bólowy krętarza większego kości udowej,
- dolegliwości związane ze zmianami zwyrodnieniowymi w obrębie wybranych stawów.
W przypadku dolegliwości pochodzących z kręgosłupa lekarz może zalecić procedury celowane bezpośrednio na struktury kanału kręgowego lub jego sąsiedztwa. Do tej grupy należą między innymi blokady stawów międzykręgowych, blokady korzeni nerwowych oraz blokady zewnątrzoponowe.
Blokady stawów międzykręgowych (nazywanych również międzywyrostkowymi) stosuje się przy bólu pochodzącym ze zmian zwyrodnieniowych i przeciążeniowych. Lek podawany jest w okolicę gałązki przyśrodkowej nerwu rdzeniowego, która odpowiada za przewodzenie bodźców czuciowych ze stawu. Wykonanie takiej blokady może umożliwić zmniejszenie dawki przyjmowanych doustnie leków przeciwbólowych. Ograniczenie nasilenia objawów bywa pomocne w rozpoczęciu lub kontynuacji rehabilitacji.
Procedura stanowi opcję dla pacjentów, u których zabieg operacyjny nie może zostać przeprowadzony. W części przypadków pozwala odroczyć decyzję o leczeniu chirurgicznym i wspiera kontrolę dolegliwości.
Przed rozpoczęciem procedur lekarz wykonuje znieczulenie miejscowe skóry i tkanek powierzchownych, aby ograniczyć dyskomfort związany z nakłuciem. Następnie pod kontrolą aparatu rentgenowskiego igła jest powoli kierowana w stronę punktu docelowego. W części przypadków używa się również środka kontrastowego, który pomaga potwierdzić właściwe położenie końcówki igły przed podaniem leku.
W wybranych sytuacjach stosuje się neurostymulację – niewielki impuls elektryczny pozwala zweryfikować, że końcówka igły znajduje się w pobliżu właściwego nerwu. Po podaniu preparatu igła zostaje usunięta, a na skórę nakłada się jałowy opatrunek.
Zastosowanie cewników
W niektórych przypadkach do okolicy okołonerwowej wprowadza się specjalny cewnik. Umożliwia to ciągłe podawanie leku przez dłuższy czas, bez konieczności powtarzania nakłuć.
Cewnik bywa wykorzystywany szczególnie w leczeniu silnego bólu pooperacyjnego oraz w wybranych zespołach bólowych przewlekłych. Decyzja o jego założeniu zależy od lokalizacji dolegliwości i indywidualnej sytuacji klinicznej.
Po zabiegu pacjent pozostaje pod obserwacją personelu medycznego przez ustalony czas. Przed wypisem zespół medyczny ocenia ogólny stan oraz sprawdza, czy nie wystąpiły reakcje wymagające dalszego nadzoru
Każda procedura związana z naruszeniem ciągłości tkanek wiąże się z określonym ryzykiem. Poważne powikłania zdarzają się rzadko, jednak warto omówić je z lekarzem przed przystąpieniem do zabiegu.
Do możliwych zdarzeń niepożądanych należy przypadkowe podanie leku do światła naczynia krwionośnego, co może powodować przejściowe objawy ze strony układu krążenia. Innym opisywanym zjawiskiem jest czasowe osłabienie siły mięśniowej, wynikające z podrażnienia lub znieczulenia okolicznych struktur.
Do przeciwwskazań zalicza się również aktywne zakażenia ogólnoustrojowe, zmiany zapalne skóry w miejscu wkłucia oraz zaburzenia krzepnięcia krwi. Lekarz weryfikuje przeciwwskazania w trakcie kwalifikacji do zabiegu.
Pacjent może odczuwać krótkotrwały dyskomfort w miejscu podania leku, miejscowe zaczerwienienie lub bolesność uciskową. Objawy te zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilkudziesięciu godzin po procedurze.
Właściwe przygotowanie pacjenta wpływa na bezpieczeństwo i przebieg procedury. Należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, ze szczególnym uwzględnieniem preparatów wpływających na krzepliwość krwi. W niektórych sytuacjach konieczna jest modyfikacja schematu leczenia, której zasady ustala lekarz prowadzący. Samodzielne odstawianie leków przed zabiegiem nie jest wskazane.
Warto zabrać ze sobą całą posiadaną dokumentację medyczną, w tym aktualne wyniki badań obrazowych. Jeśli pacjent stosuje leki na inne schorzenia, szczegóły ich przyjmowania w dniu zabiegu należy ustalić wcześniej z lekarzem.
Przestrzeganie zaleceń personelu medycznego w naszym Centrum Leczenia Bólu pomaga zapewnić odpowiednie warunki do bezpiecznego przeprowadzenia procedury.
