Ortopedia i TraumatologiaBiodroZwyrodnienie stawu biodrowego
UMÓW WIZYTĘ
biodro

KLINIKA ORTOPEDII I TRAUMATOLOGII

ZWYRODNIENIE STAWU BIODROWEGO

dr Jacek Laskowski

Choroba zwyrodnieniowa stawów dotyka najczęściej pacjentów powyżej 50. roku życia, ale może pojawić się w każdym wieku, szczególnie gdy staw ulegnie uszkodzeniu. Choroba dotyczy przeważnie dużych, przenoszących obciążenia stawów kończyn dolnych: stawu biodrowego i kolanowego. Może również lokalizować się w stawach kręgosłupa i kończyn górnych. U pacjentów z chorobą zwyrodnieniową wokół zajętego stawu często powstają wyrośla kostne (osteofity), dodatkowo ograniczające zakres ruchu.

OBJAWY

Pierwszym i najczęstszym objawem choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego jest ból w pachwinie, występujący w trakcie czynności związanych z obciążaniem tego stawu (np. przy chodzeniu). Aby zmniejszyć ból zwyrodniałego stawu biodrowego, chorzy utykają w trakcie chodzenia, zmniejszając w ten sposób nacisk na obciążony staw. Choroba może również objawiać się ograniczeniem zakresu ruchu stawu biodrowego, powodując trudności w wykonywaniu codziennych czynności, jak na przykład zakładanie skarpet i butów.
W wyniku degeneracji chrząstki, staw biodrowy traci swoją ruchomość i wytrzymałość, na skutek czego mogą powstać wyrośla kostne. W miarę pogłębiania się zmian zwyrodnieniowych ból może narastać i stać się bólem ciągłym, występującym nawet w spoczynku.

PRZYCZYNY

Zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego są najczęściej określane jako „zwyrodnienie ze zużycia”. Mimo, że proces zwyrodnienia może ulec przyśpieszeniu po przebytym urazie stawu biodrowego, w wielu przypadkach postępuje on wtoku normalnej pracy stawu. Niektórzy badacze sądzą, że u osób z tą chorobą istnieje genetyczna predyspozycja do jej wystąpienia. Nieprawidłowości stawu biodrowego, spowodowane przebytymi lub wrodzonymi wadami, np. dysplazją stawu biodrowego, mogą również prowadzić do jej rozwoju. Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego jest najczęstszą przyczyną wykonywania endoprotezoplastyki stawu biodrowego.

LECZENIE

Istnieje wiele różnych metod nieoperacyjnego leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów, jednak przy znacznym zaawansowaniu zmian nie są one wystarczająco skuteczne.

Endprotezoplastyka stawu biodrowego

Endoprotezoplastyka polega na wycięciu uszkodzonego elementu organizmu i zastąpieniu go elementem sztucznym (implantem), który przejmuje funkcję usuniętej struktury.

W Carolina Medical Center przeprowadzamy zabiegi endoprotezoplastyki przy użyciu wszystkich implantów dostępnych w światowej ortopedii. W rezultacie każdy z naszych Pacjentów otrzymuje taki implant jaki dla niego będzie najlepszy, z uwzględnieniem wieku, aktywności płci i oczekiwań życiowych.

Po odcięciu i usunięciu głowy i szyjki kości udowej rozwierca się jamę szpikową, a następnie wkłada do niej trzpień endoprotezy. Do miednicy implantuje się panewkę.

Typowa całkowita endoprotezoplastyka stawu biodrowego jest zabiegiem stosowanym w leczeniu zmian zwyrodnieniowych. Jej celem jest usuniecie dwóch zniszczonych elementów stawu biodrowego – panewki stawowej i głowy kości udowej – oraz ich wymiana na gładkie implanty, tworzące łącznie protezę.

biodro3

U młodych, aktywnych osób, kwalifikujących się do endoprotezoplastyki stawu biodrowego, standardowa proteza biodra ulegnie z dużym prawdopodobieństwem zużyciu w okresie życia pacjenta i zajdzie konieczność jej wymiany. Następna (rewizyjna) endoproteza jest o wiele trudniejsza do wszczepienia i ma krótszy przewidywany okres przetrwania w porównaniu z endoprotezą pierwotną.

Kapoplastyka biodra metodą BHR

W endoprotezoplastyce stawu biodrowego metodą BHR (Birmingham Hip Resurfacing) zastępowane są jedynie powierzchnie stawowe. Spośród dostępnych na rynku systemów BHR ma najdłuższą niezależnie zweryfikowaną historię zastosowania klinicznego.

biodro4

To zabieg oszczędzający kość, gdyż w całości zostaje zachowana głowa kości udowej, którą osłania się tzw. kapą. Drugim elementem protezy jest sztuczna panewka. Brak tu dużego trzpienia tradycyjnej endoprotezy, wchodzącego w kanał kości udowej.

Metoda ta nosi nazwę kapoplastyki całkowitej lub protezy nakładkowej. Różnice w obu podejściach najlepiej oddaje ich angielskie określenie – resurfacing (wymiana powierzchni), a nie replacing (wymiana całkowita).

Komponenty do kapoplastyki wykonane są ze stopu chromowo-kobaltowego, który poddawany jest niezwykle precyzyjnej obróbce w celu uzyskania wysokiej jakości powierzchni o dużej gładkości, pozwalającej na małe tarcie i zużycie.

Dlaczego BHR

Endoproteza Birmingham Hip Resurfacing jest uznawana za najlepszą spośród protez stawu biodrowego oferowanych na rynku.

  • W procesie produkcyjnym tej protezy nie stosuje się obróbki cieplnej powszechnej w produkcji większości protez, która to obróbka powoduje zanikanie kryształów węgla w stopie, a w konsekwencji znaczne zwiększenie ścieralności i zmniejszenie trwałości endoprotezy. Dzięki unikalnemu procesowi produkcji trwałość protez BHR jest więc bardzo duża.
  • Zaletą metody BHR jest zachowanie anatomicznego ustawienia gfowy i szyjki kości udowej w panewce oraz duża wytrzymałość powierzchni trących, pozwalająca na uniknięcie wymiany protezy (rewizji) z powodu jej zużycia.
  • Dodatkowym walorem protezy BHR jest fakt, że nie jest ona rozwiązaniem ostatecznym. Jeśli z jakiegokolwiek powodu wystąpi konieczność rewizji, można usunąć gtowę i szyjkę kości udowej i implantować odpowiedni trzpień z gfową metalową (jak w protezie całkowitej), pozostawiając panewkę z protezy BHR.
  • Proteza BHR jest najmniej inwazyjną z dostępnych obecnie metod plastyki stawu biodrowego, a przy tym najbardziej skuteczną, jeśli chodzi o przywrócenie pacjentowi takiej samej sprawności fizycznej jak przed chorobą.
  • W oparciu o badania stanu zdrowia pacjentów, którzy poddali się endoprotezoplastyce stawu biodrowego metodą BHR, można stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że jest to metoda sprawdzona i skuteczna. Istnieje bardzo małe ryzyko poważnych powikłań związanych z zakażeniem, zwichnięciem endoprotezy lub obluzowaniem, prowadzących o konieczności ponownego zabiegu (0,8% powikłań wg McMinna).

Dla kogo BHR

Proteza BHR przeznaczona jest przede wszystkim dla osób będących w młodym wieku ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów biodrowych. Istnieje możliwość zastosowania tej techniki również w przypadkach, gdzie występuje zaawansowana deformacja głowy kości udowej lub panewki.

U pacjentów w wieku poniżej 55. lat, przy uwzględnieniu statystycznej długości życia, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że typowa endoproteza stawu biodrowego zużyje się i konieczna będzie jej wymiana. W związku z tym, w tej grupie wiekowej zabieg polegający jedynie na wymianie powierzchni stawowych jest najkorzystniejszym rozwiązaniem.

Osoby między 55. a 65. rokiem życia, aktywne i sprawne fizycznie, mogą również, w zależności od jakości kości, zostać zakwalifikowane do kapoplastyki stawu biodrowego.

Można także rozważać zastosowanie tej metody u osób powyżej 65 roku życia, jednak wymaga to bardziej ostrożnego podejścia, gdyż konwencjonalna endoproteza biodra dla osób w tej grupie wiekowej jest przeważnie całkowicie satysfakcjonująca.

BHR przeznaczona jest dla pacjentów z dobrą jakością kości, aktywnych – młodych i wszystkich tych, którzy czują się młodo.

Korzyści dla pacjenta

  • duży zakres ruchów w stawie biodrowym,
  • pełny powrót do aktywności sportowej,
  • dobra stabilność ciała,
  • szybka rehabilitacja,
  • niewystępowanie uczucia braku stawu własnego,
  • możliwość założenia w przyszłości protezy standardowej,
  • niskie prawdopodobieństwo wystąpienia nierówności kończyn dolnych.

Ryzyko powikłań związane z protezami metal-metal

W ostatnich latach opisano szereg powikłań występujących u pacjentów, u których zastosowano endoprotezy metal-metal. Powikłania te to najczęściej tzw. „guzy rzekome” czyli skupienia komórek żernych układu odpornościowego – makrofagów – wokół implantu. Komórki te gromadzą się wokół drobin metalu powstałych na skutek nadmiernego ścierania się powierzchni protezy. Towarzyszy temu podwyższony poziom jonów chromu i kobaltu we krwi. Przyczyną tego zjawiska mogą być niska jakość metalu bądź nieprawidłowo posadowiony implant. Najbardziej znanym przypadkiem jest proteza stawu biodrowego ASR firmy DePuy, która została wycofana z rynku z powodu licznych powikłań.
Na szczęście implanty BHR stosowane w Carolina Medical Center od 2003 roku są bezpieczne. Więcej na ten temat tutaj.
Pierwszym objawem problemów z endoprotezą jest ból. Wtedy należy zgłosić się do lekarza. W pierwszym rzędzie należy wykonać zdjęcie RTG, badanie USG oraz badanie poziomu jonów kobaltu i chromu.
Kapolastyka BHR wykonywana zgodnie ze wskazaniami w wyspecjalizowanym ośrodku jest bardzo skuteczną metodą pozwalającą pacjentom na normalne funkcjonowanie łącznie z rekreacyjnym uprawianiem sportu.

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Jeśli chirurg ortopeda zdecydował, że najlepszym dla Państwa rozwiązaniem będzie zastosowanie implantu biodrowego, tygodnie i dni poprzedzające zabieg, jak również sam dzień zabiegu, wymagają przygotowań. Poniżej prezentujemy najważniejsze informacje dotyczące operacji przeprowadzanych w Carolina Medical Center.

Przed operacją

Kwalifikacja do zabiegu następuje podczas wizyty lekarskiej. Ustalany jest wówczas termin operacji (z wyprzedzeniem ok 4 tygodni) oraz konsultacji anestezjologa. W trakcie tego spotkania ortopeda tłumaczy także, na czym polega zabieg oraz odpowiada na zadane przez pacjenta pytania.

Niezbędne badania

  • zdjęcia RTG stawów biodrowych (można wykonać na miejscu w Carolina Medical Center),
  • badanie densytometryczne odcinka lędźwiowego kręgosłupa,
  • zaświadczenie o sanacji jamy ustnej od lekarza stomatologa,

Przetoczenie krwi po operacji

Zwykle jeden pacjent na pięciu operowanych wymaga przetoczenia krwi po zabiegu operacyjnym. Warunkiem przystąpienia do operacji jest przygotowanie krwi dla każdego pacjenta. Najlepszym rozwiązaniem jest autotransfuzja, szczególnie niektórych rzadszych grup. Pacjent oddaje krew w stacji krwiodawstwa w ilości 2 jednostek – na 4 tygodnie i 3 tygodnie przed operacją po jednej jednostce. Przygotowana przez stację własna krew pacjenta jest w razie konieczności przetaczana po operacji. Krew można oddać w Stacji Krwiodawstwa w Warszawie lub, po uzgodnieniu z personelem medycznym Carolina Medical Center, w innych stacjach w Polsce.

Zabieg operacyjny

Chirurg rozpoczyna operację od wykonania dostępu do stawu biodrowego. Obróbka powierzchni kostnych jest częścią operacji, w trakcie której wykorzystywane są specjalistyczne narzędzia oraz implanty.

Głowa kości udowej jest przygotowywana do osadzenia komponentu z powierzchnią stawową. Z kolei panewka miednicy jest obrabiana w celu osadzenia panewki protezy.

Po wykonaniu tych czynności do przygotowanej loży wprowadzana jest panewka protezy w pozycji zapewniającej stabilność stawu biodrowego oraz możliwość obrastania wokół tkanką kostną.

Ogólny stan zdrowia pacjenta

Następnie na cemencie kostnym osadzany jest komponent powierzchni stawowej głowy kości udowej. Po dokładnej ocenie wszystkich elementów chirurg zamyka uprzednio utworzony dostęp operacyjny, a na końcu zaszywa skórę za pomocą nici chirurgicznych lub metalowych zszywek.

Dzień po operacji

Rehabilitacja i pionizacja pacjenta rozpoczyna się już w pierwszej dobie pooperacyjnej. Wielu pacjentów dzień po operacji wykonuje kilka kroków z pomocą kul lub balkonika ortopedycznego, nie przekraczając granicy bólu.

Operujący chirurg określa, do jakiego stopnia można obciążać nowy staw biodrowy. W niektórych przypadkach, tam gdzie z powodu zaawansowania choroby stawu biodrowego zabieg był trudniejszy technicznie, chirurg może na jakiś czas odradzać chodzenie i pewne zabiegi rehabilitacyjne. Może to też oznaczać chodzenie z pomocą dwóch kul przez okres kilku tygodni, w celu umożliwienia całkowitego wygojenia i ustabilizowania się stawu.

W czasie pierwszych sześciu miesięcy po operacji należy zachować szczególną ostrożność – unikać wszelkich uderzeń i urazów, gdyż ciągle twa przebudowa kostna, dzięki której implant jest „chwytany” przez tkankę kostną.

Kilka dni po zabiegu

Wypis ze szpitala następuje najczęściej po czterech lub pięciu dniach. Po powrocie do domu pacjent zgłasza się do kliniki na zmianę opatrunków co 2 dni, a po zagojeniu rany na zdjęcie szwów.

U pacjentów spoza Warszawy zmiany opatrunków oraz zdjęcie szwów mogą odbywać się w miejscu zamieszkania przez kwalifikowaną kadrę medyczną. Proces rehabilitacji powinien być kontrolowany przez fizjoterapeutę.

Zalecenia poszpitalne

W ciągu pierwszych miesięcy po operacji należy bardzo skrupulatnie stosować się do wszelkich zaleceń lekarskich, w szczególności dotyczących stopnia obciążania.

W kolejnych tygodniach po zabiegu ważna jest kontynuacja chodzenia w celu dalszego wzmacniania mięśni otaczających staw biodrowy.

Ćwiczenia są pomocne w usprawnianiu pooperacyjnym i sprawiają, że typowe codzienne czynności stają się łatwiejsze do wykonania. Kierowanie pojazdami mechanicznymi może być rozpoczęte po okoto 3-5 tygodniach od operacji, choć zalecane jest powstrzymanie się od prowadzenia do momentu uzyskania zgody lekarza, zależnej od postępów rehabilitacji. Współżycie, w zależności od kondycji, można podjąć po około czterech do sześciu tygodni po zabiegu. Należy jednak uważać, by nie wykonywać biodrem nadmiernych ruchów w ciągu pierwszych trzech miesięcy.

Zapobieganie powikłaniom pooperacyjnym

Tak jak w przypadku każdego zabiegu operacyjnego, po wymianie powierzchni stawowych stawu biodrowego mogą wystąpić powikłania pooperacyjne.

Oto kilka wskazówek, dzięki którym łatwiej uniknąć ewentualnych powikłań:

  • nie dźwigać ciężkich przedmiotów,
  • nie ratować i nie krzyżować nóg w trakcie leżenia lub stania,
  • unikać nadmiernych ruchów nowego stawu biodrowego,
  • nie podnosić kolana na wyższy poziom niż biodro po operowanej stronie,

W okresie pooperacyjnym należy:

  • regularnie chodzić,
  • kontynuować ćwiczenia i fizjoterapię według otrzymanego instruktażu,
  • leżeć płasko na wznak godzinę dziennie w celu rozciągnięcia mięśni i więzadeł stawu biodrowego,
  • zapewnić sobie możliwość odpoczynku po chodzeniu w celu odbudowy tkanek miękkich.

Do czasu otrzymania wyraźnej zgody od chirurga nie należy uprawiać sportów innych niż pływanie.

Przebieg rehabilitacji

  • do 4 dni po zabiegu – rehabilitacja w szpitalu,
  • 4-14 dni po zabiegu – ograniczenie aktywności dnia codziennego,
  • 2-6 tydzień – powrót do aktywności dnia codziennego i aktywności zawodowej,
  • 6-12 tydzień – powrót do aktywności sportowej,
  • od 12 tygodnia – pełna aktywność sportowa

Czy implant BHR jest bezpieczny?

Tak! Powikłania po kapoplastyce BHR zdarzają się nie częściej niż po innych endoprotezoplastykach stawów biodrowych i, tak jak w przypadku pozostałych endoprotez, częstość występowania komplikacji zależy od doświadczenia chirurga i jakości ośrodka, w którym są wykonywane. Świadczą o tym zestawienia w rejestrach narodowych endoprotez (patrz tabelka)
Kapoplastyka BHR jest wykonywana z bardzo dobrymi wynikami w najlepszych światowych ośrodkach takich jak Hospital for Special Surgery w Nowym Jorku czy Mayo Clinic. Nie inaczej jest w Carolina Medical Center. W latach 2003 – 2015 dr Jacek M. Laskowski wykonał w CMC 450 operacji kapoplastyki, z których jedynie 4 wymagały wymiany. W żadnym wypadku przyczyną nie była reakcja na metal.
Poniższa tabela przedstawia skumulowany odsetek operacji rewizyjnych po zabiegu endoprotezoplastyki biodra, w zależności od rodzaju użytego implantu. Wyróżnione dane dotyczą endoprotezy BHR:

biodro5

Źródło: Hip and Knee Arthroplasty – September 1999 to December 2013 – Australian Orthopaedic Association, National Joint Replacement Registry.

URAZY BIODRA I ICH LECZENIE:

Wybierz część ciała, która Cię boli i dowiedz się jak możemy Ci pomóc:

Specjaliści w dziedzinie:

NASI PARTNERZY